Đến với Bắc Kạn, du khách không chỉ được thăm quan những điểm du lịch cuốn hút mà còn được trải nghiệm nhiều món ăn rực rỡ của đồng bào các dân tộc nơi đây như cơm lam, măng đắng, giết hun khói, lạp sườn... Bao gồm một món nạp năng lượng hấp dẫn, vừa đủ sức níu kéo hồ hết thực khách khó chịu nhất, là món ăn không thể không có trong những ngày lễ, Tết, hội hè, ngày đầu năm Thanh minh... đó là xôi nếp ngũ dung nhan của đồng bào dân tộc bản địa Tày.

Bạn đang xem: Xôi ngũ sắc của người tày


Xôi ngũ nhan sắc tượng trưng cho sự yên ấm, no đủ, hạnh phúc trong cuộc sống bao đời nay của người dân vị trí đây. Để có tác dụng món xôi ngũ sắc đẹp thật thơm và ưa nhìn không hề dễ. Người dân tộc Tày luôn chọn các loại gạo nếp nương new gặt, phân tử to đều, bám mùi thơm quánh trưng. Đặc biệt, color của xôi được chế tác ra hoàn toàn bằng nguyên liệu từ cây cối thiên nhiên. Theo đồng bào, trước khi đồ thành xôi, gạo nếp bắt buộc được vo sạch, ngâm nước từ tối hôm trước để gạo nở mang đến độ vừa phải, dễ dàng thấm màu, vừa khiến cho xôi mềm, dẻo. Xôi thường được gia công thành 5 màu: Trắng, đỏ, tím, vàng, xanh, cái tên “xôi ngũ sắc” được sinh ra từ đó.

*
*
*
*
Món xôi ngũ sắc trong mâm cỗ của đồng bào Tày sinh hoạt Bắc Kạn.

Trong “ngũ sắc” thì trắng là color nguyên của gạo, số đông màu sót lại được tạo nên bằng cách ngâm gạo cùng với nước của các loại lá cùng củ cây rừng. Color vàng chế tạo ra thành trường đoản cú nghệ, màu sắc tím trường đoản cú lá cây đỏ đen, màu xanh từ lá gừng, còn red color từ lá cẩm tốt quả gấc. Điều đặc trưng nữa là món xôi ngũ sắc duy nhất định nên được đồ từ chiếc hũ làm từ thân cây. Lúc đĩa xôi nếp ngũ sắc chấm dứt và được bày lên mâm cỗ không chỉ có đẹp mà còn tồn tại tiếng dành riêng ở mỗi màu: Màu kim cương của ước muốn luôn luôn được no ấm phồn thịnh; màu đỏ bày tỏ những ước mơ, mơ ước của khu đất và người nơi đây; blue color là color của núi rừng, là khung trời với sức sống diệu kỳ; color tím tượng trưng cho việc thủy tầm thường và white color là của tình yêu, sự white trong, thanh bạch.

Không phần đa vậy, đối với người Tày, các màu của xôi ngũ sắc còn tượng trưng mang lại ngũ hành: Kim-Mộc-Thủy-Hỏa-Thổ, sự tồn tại đồng thời của 5 yếu tố này tạo nên sự hòa hợp, tươi xuất sắc của đất trời. Chính vì thế, đồng bào dân tộc bản địa Tày thường có quan niệm ngày lễ, đầu năm được nạp năng lượng xôi ngũ dung nhan sẽ mang lại nhiều điều may mắn, giỏi lành. Vào cơ hội Tết giãi bày (mồng 3 tháng bố âm lịch) hằng năm, đồng bào dân tộc Tày thường dưng xôi lên ban thờ phụng gia tiên để tỏ lòng thành kính, tưởng nhớ những người dân đã khuất.

Không chỉ với nét đặc sắc trong văn hóa ẩm thực, xôi ngũ nhan sắc phần nào còn diễn tả đời sống trung ương linh đa dạng, phong phú và đa dạng của đồng bào dân tộc bản địa thiểu số vùng núi cao Bắc Kạn.

Xem thêm:

Du lịch Tuyên quang đãng vào cơ hội tết đến xuân về, các bạn sẽ có thời điểm được hưởng thụ rất các món ngon, nhưng 1 trong món ăn uống truyền thống, dùng làm thờ cúng tiên nhân được nhiều du khách thích thú đó là xôi ngũ sắc. Fan Tày quan niệm xôi ngũ sắc tất cả các red color tươi, đỏ thẫm, vàng, nâu và tím tượng trưng mang đến ngũ hành: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Màu xôi khi làm xong xuôi càng đẹp nhất thì năm ấy mái ấm gia đình càng làm nạp năng lượng phát đạt, thịnh vượng.

Người Tày chiếm số lượng khá lớn, phân bổ rộng trên khắp cả nước và sống hầu hết ở vùng núi cao. Bọn họ có truyền thống cuội nguồn văn hóa lâu đời, gồm chữ viết riêng với điều kiện kinh tế tài chính khá hơn các dân tộc khác. Phần lớn nét đặc sắc về văn óa của fan Tày không phần nhiều được miêu tả qua những hội làng, gần như điệu ca hát đối đáp, hát ví, hát then hơn nữa trong cả các nét văn hóa ẩm thức, với xôi ngũ sắc là một sản phẩm đặc trưng của họ.

*
Xôi ngũ sắc người Tày thể hiện quan niệm về triết lý nhân sinh, là ngũ hành trong vũ trụ

Điểm quan trọng của món xôi ngũ sắc người Tày này là color đẹp mắt. Số đông hạt xôi thơm dẻo được đồ bởi gạo nếp cái hoa rubi nổi tiếng. Điểm đặc trưng của món xôi này là màu sắc độc đáo. Màu xôi đẹp tự nhiên và hấp dẫn, 5 màu chính của xôi là trắng, đỏ, xanh, tím, vàng. White là màu nguyên của gạo, các màu còn sót lại được tạo nên bằng phương pháp ngâm gạo với nước của những loại lá với củ cây rừng. Những loại lá và củ cây này đa số dễ kiếm tìm trong rừng, hoặc trong vườn cửa nhà.Đối cùng với xôi màu sắc đỏ, màu sắc tím, bà con lấy lá cây “bẩu khẩu đăm đeng” (lá cây đỉ đen) đem giã nhỏ, hòa với nước hâm nóng rồi đem nước đó ngâm gạo. Sau 5 mang lại 6 tiếng vớt gạo ra cho vô chõ thứ chín, cơm xôi đang có red color hoặc tím vô cùng đẹp.Tiếp đến, xôi màu vang đó là nhờ nghệ. Fan Tày rước 2-3 củ nghệ tươi mài trên cành cọ cho nhỏ tuổi mịn rồi trọn phần đông với gại đang ngâm kỹ, vật chín. Cơm nếp nghệ không chỉ đẹp mà còn là một món ăn uống dùng cho phụ nữ mới sinh khôn cùng tốt, nạp năng lượng cơm nghệ vẫn mau khỏe và nên tránh được hậu sản.

*
Xôi ngũ sắc được thiết kế khéo léo, biểu đạt sự đảm đương của người thiếu nữ Tày

Ngoài ra, một nguyên liệu không thể thiếu là một loài hoa rừng bám mùi thơm rất đặc biệt quan trọng dùng chứa đồ xôi. Loài hoa này chỉ nở một lần trong tháng 2 âm lịch, do thế bà con dân tộc Tày thường hái về phơi khô rồi cất cần sử dụng quanh năm. Gạo nếp vo sạch, ngâm ngập nước từ tối hôm trước để gạo nở đến độ vừa bắt buộc cho dễ thấm màu. Để nhuộm xôi vàng, đem lá củ hản mẩu đan xen nước nóng pha thêm một chút ít muối, nhằm nguội rồi đến gạo nếp vào ngâm. Thời hạn ngâm nước color chỉ độ một giờ, khi xôi chín đã ngả màu sắc vàng khôn cùng đẹp cùng thơm. Xôi đỏ thì sử dụng lá teo khảu đeng luộc kỹ, lọc lấy nước để nguội, cho vô ngâm gạo nếp như xôi vàng. Xôi tím cũng sử dụng lá teo khảu đeng dẫu vậy đem giã với tro bếp. Trước khi giã lấy lá đốt qua lửa mang lại héo. Lượng tro cũng mang lại vừa bắt buộc nhưng nhất thiết nên là tro than củi, còn những loại tro khác thì ko được vì không có lượng muối chứa trong tro, chất màu ko ngấm sâu, xôi sẽ bạc tình màu. Xôi màu nâu thì phức tạp hơn. Trước hết cần ngâm gạo nếp màu sắc đỏ, tiếp đến lại rước ngâm nước lá co khảu cắm giã tro (nước lá xôi màu sắc tím), một tiếng sau vớt ra vẫn thành màu nâu. ở đầu cuối là xôi red color thẫm. Xôi màu này nặng nề làm nhất nên có thể có người nhiều kinh nghiệm mới có tác dụng được. Một số loại xôi này đề nghị dùng gạo nếp đã nhuộm đỏ tiếp nối ngâm với nước lá teo khảu cắn hai lần cùng với một tỷ lệ rất ít, nhạt new thành màu đỏ thẫm. Nói thì dễ vậy nên nhưng giải pháp pha chế làm sao để cho vừa, bí quyết cho hoa vào tầm khoảng nào để tạo ra mùi thơm cùng chọn từng nào lá teo khảu làm cho ra những màu, đó là 1 trong những nghệ thuật chỉ bạn Tày bắt đầu biết làm. Sau khi ngâm gạo nếp thành những màu vừa ý, người Tày bắt đầu cho vào chõ để đồ. Mẫu chõ vật xôi này cũng rất đặc biệt, cao cùng làm bằng gỗ. Khi đồ, tín đồ ta mang lại gạo vào vào chõ, tưới thêm một chút nước, che nắp rồi đặt vào chảo nước sôi. Khi nào có mùi hương thơm bốc ra trường đoản cú chõ là xôi đã chín.

*
Xôi ngũ sắc dùng để làm cúng tiên sư cha và mời khách quý

Ngày lễ, Tết, bà con dân tộc bản địa Tày thường sản xuất món xôi năm color trang trí tạo cho mâm cỗ thêm hấp dẫn. Để tất cả món xôi màu dẻo thơm, bà con đề nghị chọn các loại gạo nếp thơm, phân tử mẩy đều. Còn color của xôi dựa vào vào nguyên liệu tạo màu.Xôi ngũ sắc người Tày được các mẹ, các chị bày thành đĩa xôi năm màu: trắng, xanh, vàng, đỏ, tím cẩm trông tựa như bông hoa năm cánh vẫn khoe sắc. Nó một mùi thơm đặc trưng của cây cỏ, tất yêu lẫn với bất kể loại xôi làm sao khác. Phân tử xôi láng đẹp tuy nhiên không ướt, lúc nguội phân tử xôi se lại cơ mà vẫn mềm, dẻo với thơm. Theo ghê nghiệm du lịch Tuyên Quang, với người Tày, gần như ai ăn xôi ngũ sắc trong những ngày lễ, đầu năm thì họ sẽ gặp mặt nhiều điều may mắn, tốt lành.Thưởng thức món xôi ngũ sắc bạn Tày, khác nước ngoài không chỉ cảm thấy được mùi vị thơm ngon mà hơn nữa được chiêm nghiệm phần lớn triết lý nâng cao về thuyết ngũ hành trong tín ngưỡng của đồng bào dân tộc bản địa Tày. Đây cũng chính là dịp để fan phũ cô bé Tày biểu đạt sự khéo léo và đảm đang. Xôi ăn không chỉ có ngon hơn nữa bổ dưỡng đến sức khỏe.